Hans Langbroek, raadslid voor Het Enkhuizer Alternatief

   

In een tijd van universeel bedrog is het spreken van de waarheid een revolutionaire daad (George Orwell)

Regionale Plan van Aanpak
De West-Frisse Jeugd
Over alcohol- en drugsgebruik bij jongeren in West-Friesland
(10 november 2007)

Op het Regionaal Overleg van lokale partijen hebben we het op deze dag over alcohol- en drugsgebruik bij jongeren gehad. Daarbij hebben we onderstaande notitie gekregen van de burgemeester van Stede Broec, Henk Eggermont.
Het is een goede notitie, en geeft aan hoe straks de jarenlang gebagatelliseerde en ontkende drugsproblematiek in West-Friesland efficiënt aangepakt gaat worden. Het komt sterk overeen met de aanpak die ikzelf een aantal jaren geleden hier ter plaatse en bij Brijder ook trachtte in te brengen, maar waarvoor destijds blijkbaar de tijd nog niet rijp was in de politiek en bij instanties. Nu wel, en dat is mooi! Het is ook beter als een burgemeester zoiets aanpakt dan één of ander raadslid, zij hebben de netwerken en ingangen om het goed georganiseerd te krijgen. Binnenkort krijgen de gemeenteraden van West-Friesland de notitie opgestuurd.
Ik hoop dat het een groot succes wordt in de strijd tegen alcohol- en drugsmisbruik!

 

 

 

 

 

Kaders en hoofdlijnen

van het Regionale Plan van Aanpak

 

De West-Frisse Jeugd

 

 

 

 

Een plan dat zich richt op psychische

problemen en alcohol- en drugsgebruik bij

jongeren in West-Friesland

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

‘Onze missie is een “West-Frisse” Jeugd: fris in plaats van alcohol en fris in plaats van een kater hebben of gestresst, gedeprimeerd of stoned zijn.’

 

November 2007

 

Werkgroep ‘De West-Frisse Jeugd’:

  • Brijder Verslavingszorg
  • Bureau Jeugdzorg West-Friesland
  • GGD Hollands Noorden
  • GGZ-centrum West-Friesland

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1.         Aanleiding

De directe aanleiding is de ongerustheid van, in eerste instantie burgemeester Eggermont van de gemeente Stede Broec en in navolging ook andere gemeenten en instellingen, over de psychische (on)gezondheid van de jeugd in de regio West-Friesland. Deze ongerustheid werd door de heer Eggermont geuit nadat er een aantal gevallen van suïcide(pogingen) door jongeren in deze gemeenten was voorgekomen. Bij deze gevallen leek een relatie te zijn met alcohol- en drugsgebruik. Na een regionale werkconferentie op 20 juni 2007 ontstond het voornemen om met alle betrokken partijen een regionaal plan van aanpak West-Friesland te ontwikkelen om genoemde complexe problematiek aan te pakken. De focus ligt hierbij op alcohol- en drugsgebruik en psychische problematiek en…. op actie!

 

Het regionale plan krijgt de titel: het Regionaal Plan van Aanpak De West-Frisse Jeugd.

 

2.         Probleemschets

De huidige trend is dat jeugd op steeds jongere leeftijd, steeds grotere hoeveelheden alcohol en/of drugs gebruikt. Grote alcoholconsumptie vergroot het risico op het optreden van tal van gezondheidsproblemen (zowel lichamelijk als geestelijk) en de impact ervan op het leven van een jongere kan daarom zeer groot zijn¹. Dit geldt ook voor drugsgebruik. Eer is een relatie tussen psychische problematiek en overmatig alcohol- en drugsgebruik. Het staat niet op zichzelf en moet dan ook niet als zodanig worden bestreden. Suïcide en suïcidepogingen worden – evenals misdragingen – niet zelden gepleegd onder invloed van alcohol en/of drugs.

 

3.         Algemene doelstellingen

1.                  Het aantal jongeren in West-Friesland in de leeftijd van 10-23 jaar dat kampt met psychische problemen en/of dat drugs of overmatig alcohol gebruikt is in 2010 niet gestegen ten opzichte van 2005.

2.                  Het aantal jongeren in de regio dat voor zijn/haar zestiende levensjaar voor het eerst alcohol drinkt, is gedaald ten opzichte van 2005.

3.                  In West-Friesland is een gesloten keten van aanbod gericht op preventia, signalering en zorg/opvang van psychosociale problematiek en overmatig alcohol- en drugsgebruik van en door jongeren.

 

4.         Doelgroep

Het Regionale Plan van Aanpak West-Frisse Jeugd is gericht op jongeren van 10-23 jaar in de regio West-Friesland.

 

5.         Visie op de aanpak

Voor de aanpak van genoemde problematiek bij jongeren is een samenwerking van organisaties en instellingen nodig omdat de problematiek complex is en er sprake is van meerdere zorggebieden. In de aanpak is het volgende van belang:

  • Snelheid, alertheid, durf en daadkracht
  • Kennis van o.a. signalen, risicofactoren, problemen, beroepsgeheim, zorgplicht, procedures van instellingen
  • Instumentaria zoals beleid, protocollen, toetsingscriteria, signaleringsmethoden, etc.
  • Aanbod van toegesneden, outreachende, preventieve en intensieve interventies
  • Eénduidige regie, coördinatie en communicatie
  • Een gesloten keten in de hulpverlening

 

Om de huidige ontwikkelingen een halt toe te roepen, moet in eerste instantie sterk ingezet worden op preventie². Het meeste effect met preventie wordt bereikt wanneer er tegelijkertijd een samenhangende mix van de volgende soort activiteiten wordt uitgevoerd:

¹ Aloholgebruik en jongeren onder de zestien jaar, Trimbos Instituut, 2006

² Nota Kiezen voor gezond leven, Ministerie VWS, 2007

 

  • Voorlichting en educatie: ouders, jongeren, leerkrachten, docenten, jongerenwerkers, huisartsen e.d.
  • Voorzieningen: cursussen, trainingen, behandelaanbod, beloningen, een omgeving die stimuleert tot gezond gedrag.
  • Regelgeving en handhaving

 

Een samenwerking tussen maatschappelijke organisaties en openbaar bestuur is hiervoor vereist.

 

6.         Uitgangspunten

Het Regionaal Plan van Aanpak De West-Frisse Jeugd:

 

…. richt zich op drie pijlers

1.                  Preventie (inclusief bewustwording)

2.                  Signalering

3.                  Zorg (opvang en behandeling)

 

…. richt zich naast jongeren ook op intermediare doelgroepen

Deze bestaan uit volwassenen die veel met de jongeren te maken hebben zoals ouders/verzorgers, leerkrachten, docenten, jeugd- en jongerenwerkers, medewerkers van GGD, GGZ, Bureau Jeugdzorg en de Brijder Verslavingszorg en medewerkers van (sport)kantines of jeugdverenigingen.

 

…. komt tot stand en wordt uitgevoerd in een samenwerking van gemeenten en diverse organisaties

Het betreft hier organisaties die zich richten op- of raakvlakken hebben met genoemde problematiek. Speciaal vermelding verdient de samenwerking met het programmabureau Integrale Veiligheid Noord-Holland Noord dat in het kader van het Convenant Jeugd en Alcohol (een convenant tussen de commissie Integrale Veiligheid en het ministerie van BZK) een plan uitwerkt om het overmatig alcoholgebruik door jeugd aan te pakken.

 

…. gaat zoveel mogelijk uit van bestaande ontwikkelingen en initiatieven in de regio

 

…. streeft een integrale aanpak en een gesloten keten na

Onder regie van de gemeenten wordt één integrale aanpak nagestreefd waaruit een sluitende keten ontstaat van aanbod gericht op preventie-signalering en zorg.

 

…. bevat meetbare doelstellingen

De doelstellingen worden geëvalueerd door middel van onderzoek.

 

…. wordt afgestemd met aanpalende beleidsvelden

Deze beleidsvelden zijn: lokaal gezondheidsbeleid, openbare orde en veiligheid, jeugdgezondheidszorg, jeugdbeleid en openbare geestelijke gezondheidszorg en andere relevante WMO-beleidsvelden.

 

…. bevat activiteiten die in de periode 2007-2010 gefaseerd ingezet worden

 

…. moet als voorbeeld dienen voor de landelijke aanpak zoals omschreven in de Kaderbrief 2007-2010 “Visie op gezondheid en preventie” van het ministerie van VWS.

 

 

 

 

7.         Cijfermatige uitgangspunten³

Psychische gezondheid

In 2005 geeft 16% van de jongeren in deze regio aan psychische problemen te hebben. Hiervan heeft 41% wel eens aan suïcide gedacht en 2,7% ooit een suïcidepoging gedaan. Van de jongeren zonder psychische klachten heeft 12% wel eens gedacht aan suïcide en 1,9% een poging gedaan.

 

Alcoholgebruik

Ruim vier op de tien jongeren van 12-16 jaar gebruikt overmatig alcohol. Overmatig alcoholgebruik is het gebruik van vijf of meer alcoholische drankjes tijdens één gelegenheid in de afgelopen vier weken. Jongens en VMBO-leerlingen gebruiken vaker overmatig alcohol dan meisjes en HAVO/VWO-leerlingen. Van de jongere overmatige alcoholgebruikers vindt slechts 11% dat hij of zij teveel drinkt; 10% van deze jongeren is van plan in de toekomst minder te gaan drinken. 58,4% van de jeugdigen geeft aan dat hun ouders het goed vinden dat zij alcohol drinken.

 

Druggebruik

18,2% van de groep12-16 jaar heeft ooit hasj en wiet (softdrugs) gebruikt en 9,1% heeft dat de afgelopen maand gedaan. 1,6% van deze groep heeft de afgelopen maand andere drugs gebruikt zoals XTC en coke (harddrugs).

 

8.         Organisatie en verantwoordelijkheden

De organisatie achter het Regionale Plan van Aanpak West-Frisse Jeugd bestaat uit een stuurgroep en een werkgroep.

 

Stuurgroep “De West-Frisse Jeugd”

De voorzitter van de stuurgroep is burgemeester Eggermont van Stede Broec (vertegenwoordiger van alle burgemeesters in West-Friesland). Verder bestaat de stuurgroep uit een wethouder Jeugd Drechterland, het management van de GGD Hollands Noorden en Brijder Verslavingszorg en de directie van GGZ-centrum. De positie van Bureau Jeugdzorg is op dit moment nog niet duidelijk, participatie in de stuurgroep is echter zeer gewenst. De stuurgroep stelt de kaders van het Regionaal Plan De West-Frisse Jeugd vast en geeft de werkgroep opdracht voor uitwerking en invulling. De stuurgroep zorgt tevens voor verankering van beleid.

 

Werkgroep “De West-Frisse Jeugd”

De werkgroep bestaat uit uitvoerende medewerkers van Bureau Jeugdzorg, GGZ-centrum WF, Brijder Verslavingszorg en GGD Hollands Noorden. In de werkgroep worden ideeën en concepten ontwikkeld voor het Regionaal Plan binnen de, door de stuurgroep gestelde kaders. Ook adviseert de werkgroep de stuurgroep over de inhoud en uitvoering van het Regionaal Plan van Aanpak.

 

Regie, coördinatie en afstemming

De regie is in handen van de burgemeesters van alle West-Friese gemeenten. De GGD Hollands Noorden coördineert in samenwerking met de werkgroep, de afstemming met alle aanpalende beleidsterreinen en betrokken organisaties en rapporteert hierover aan de Stuurgroep. Het betreft hier afstemming op het gebied van beleidsontwikkeling, implementatie en uitvoering van het Regionaal Plan van Aanpak “De West-Frisse Jeugd”.

 

9.         Hoofdlijnen plan van aanpak 2007-2010

Om de doelstellingen te bereiken wordt de komende drie jaar in ieder geval gefaseerd ingezet op de volgende interventies:

³ Jongerenenquete West-Friesland 2005; Jeugdenquete 0-12 jaar West-Friesland 2007; GGD Hollands Noorden

 

Preventie

  • De basisscholen in West-Friesland hebben de lesmethode “alcohol, een ander verhaal” structureel in het schoolwerkplan opgenomen. De gemeenten sluiten hiervoor een convenant met scholen.
  • De scholen voor het voortgezet onderwijs voeren in de eerste en tweede klassen de digitale lesmethode over alcohol en drugs in. Deze lesmethode wordt 9 november 2007 geïntroduceerd in Nederland. De gemeenten sluiten hiervoor een convenant met scholen.
  • De leerlingen van de scholen voor voortgezet onderwijs krijgen structureel een voorlichtingsles over omgaan met spanning, stress en depressie (sociale weerbaarheid).
  • De basisscholen organiseren, in aansluiting op de lesmethode “alcohol, een ander verhaal”, een bijeenkomst voor de ouders. Dit wordt structureel opgenomen in het schoolwerkplan. De gemeenten sluiten hiervoor een convenant met scholen.
  • De gemeenten verzorgen jaarlijks een bijeenkomst voor de ouders over alcohol en drugs. (Door middel van theater).
  • Instructie verantwoord alcoholgebruik. Dit betreft het opleiden van vrijwilligers achter de bar in (sport)kantines.

 

Signalering

  • Professionals die veel met jongeren werken, zoals leerkrachten, docenten, jongerenwerkers, jeugdartsen en –verpleegkundigen, huisartsen, mentoren en maatschappelijk werkers volgen de training “leren signaleren” van psychische problemen, en alcohol- en druggebruik bij jongeren.

 

Zorg (opvang en behandeling)

  • De capaciteit van het Parachute project van Bureau Jeugdzorg wordt, in samenwerking met de Brijder Verslavingszorg en de GGZ, uitgebreid. “Parachute” is een lesmethode voor outreachende hulpverlening aan jongeren met pscychosociale, al dan niet gecombineerd met maatschappelijke- of verslavingsproblemen.
  • In West-Friesland komt één aanmeldpunt voor jongeren vanaf 12 jaar met psychische problematiek en/of problematiek op het gebied van alcohol- en druggebruik.
  • Er wordt een mobiel expertise team ontwikkeld door de Brijder Verslavingszorg, de GGZ en Bureau Jeugdzorg. Dit mobiele expertise team is een intensieve samenwerking van verschillende organisaties in de jeugdhulpverlening en moet 24 uur per dag bereikbaar zijn en direct kunnen handelen en doorverwijzen.

 

Algemeen

  • Het aanbod in de regio op het gebied van preventie, sigalering en zorg van psychische problemen, alcohol- en druggebruik van en door jongeren wordt inzichtelijk gemaakt en op elkaar afgestemd zodat een gesloten keten en een sluitende zorgstructuur ontstaat.
  • Er wordt een effect- en procesevaluatie van het Regionaal Plan van Aanpak West-Frisse Jeugd uitgevoerd.

 

10.       Begroting

Voor de geplande activiteiten is door de volgende organisaties het volgende aantal fte beraamd:

Brijder Verslavingszorg            2,5 fte

GGD Hollands Noorden          1,4 fte

Bureau Jeugdzorg                   

GGZ-centrum Westfriesland    2,5 fte

 

Een overzicht van de overige kosten zoals voor materialen (lesboekjes, cursusmateriaal en promotiemateriaal), zaalhuur en andere organisatiekosten zijn niet in deze notitie opgenomen.