Hans Langbroek, raadslid voor Het Enkhuizer Alternatief

   

In een tijd van universeel bedrog is het spreken van de waarheid een revolutionaire daad (George Orwell)

De Goddelijk Gok
(19 juli 2009)

Vandaag vond ik een paar oude lootjes van de Staatsloterij. Af en toe koop ik zo'n lot, als er een bliksemafleider nodig is. Ongeveer de helft van de keren dat ik zo'n lot koop raak ik ze óf kwijt óf ik vergeet te kijken of er iets op gevallen is. De andere helft van de keren kijk ik als ik er aan denk, en constateer dan dat er niets op gevallen is.
Tja, zoals ik ergens op de site schreef: als je iets wilt dan moet je er iets voor doen. Dingen gaan niet vanzelf, nooit. Gokken levert doorgaans niet echt op wat je wilt.

Maar in ieder geval is het kopen van een staatslot een vorm van gokken. Je koopt een getal of waarde, in de verwachting dat het mogelijk is dat dit gekochte getal of de gekochte waarde overeenkomt met een getal of waarde dat bij toeval in een systeem naar buiten komt als getal of waarde dat een bedrag in geld representeert.
Het bij toeval aan een geldbedrag vastklinken van het getal of die waarde maakt wat je doet gokken, met als inzet de mogelijkheid van het verkrijgen van dat genoemde geldbedrag. Je gelooft in de mogelijkheid van het bij toeval verkrijgen van een niet altijd nader bepaald geldbedrag naar aanleiding van een inzet die je gedaan hebt.

Maar gokken is niet alleen loten kopen, of naar een casino gaan, om de mogelijkheid dat je bij toeval geld mee naar huis kunt nemen. Volgens mij is het geloof in een hogere macht via de regels, of het systeem, van geloofsinstituties ook een vorm van gokken.

Op een gegeven moment besluit je dat de mogelijkheid bestaat dat er een hogere macht is die inhoudt dat je bij een bepaalde inzet, doorgaans een vorm van gedragsregels en/of aansluiten bij een groepering en je houden aan de uitgangswaarden en normen van die groepering, mogelijk een veelvoud van die inzet terug zou kunnen krijgen. Dat veelvoud van de inzet is dan meestal een eeuwig leven, of een leven in materiële welvaart in een eeuwigdurende toestand.
Maar zeker is het niet, het toeval speelt een rol doordat bij het spel bepaald is dat niemand de regels van de hogere macht, oftewel de richting van de dobbelstenen, echt kent.

Men kent de uitdrukking: "Gods wegen zijn ondoorgrondelijk" tenslotte. Elke vorm van georganiseerde religie kent z'n eigen versie hiervan.

De overeenkomst tussen gokken en georganiseerde religie is in meerdere opzichten verder te trekken. Wat te denken van de promotietechnieken, veel verschil is er niet. Of er is feitelijk geen verschil.

Zoals de Lotto Weekendmiljonairs roept dat je bij hen “Het grootste risico loopt om miljonair te worden!”

Zoals de Staatsloterij beweert dat je bij hen met een “Klein Visje grote kansen loopt de Grote Vis te vangen!”

Zoals de Postcodeloterij u bang maakt dat de grote prijs volgende week “Bij u in de straat kan vallen!”

 Zo roepen ook de georganiseerde religies hun marketingleuzen op dezelfde wijzen:

“Mohammed belooft u kans op 72 maagden in een eeuwig leven bij aansluiting!”

“Jezus belooft u kans op het eeuwige geluk in Gods Licht bij aansluiting!”

“Visjnoe roept u naar een steeds hoger plan op het Wiel, mits u geluk heeft!”

Allemaal roepen ze: “U loopt grote kans de hoofdprijs te missen als u niét met ons meedoet!”

En allemaal hebben ze hun marketingspecialisten die u kunnen en proberen te laten geloven dat juist dat ene spel van hen méér kans geeft op de Grote Prijs dan die andere spelen.
Bij de “aardse” kansspelen zijn het de reclamemakers die u proberen te overtuigen, bij de “spirituele” kansspelen zijn het de spirituele reclamemakers, ook genaamd priesters, die u proberen te overtuigen.

Er is geen verschil. Je hebt de loterijgokken en de Goddelijke Gokken. Allemaal gebaseerd op hetzelfde, namelijk de door de evolutie aan ons gegeven eigenschap te kunnen geloven dat het bijna onmogelijke voor onszelf als individuen toevallig wél méér mogelijk is dan het realistische bijna of praktisch onmogelijk zijn. Wij denken met de minimale inspanning die gokken en geloven inhouden, namelijk een kleine inzet leveren, een grote veelvoud aan verdienste te kunnen beuren.
Eigenlijk, welbeschouwd, zouden de georganiseerde religies een vorm van kansspelbelasting moeten betalen in plaats van gesubsidieerd te worden met belastinggeld….

Ook vergelijkbaar is dat je uiteraard de gekken en doorgeslagenen in al die kansspelen hebt. In de casino’s en andere plaatsen met gokmogelijkheden heb je gokverslaafden die dag in, dag uit aan een roulettetafel zitten, aan een gokkast zitten, of dagelijks zitten te pokeren of black-jacken. Ze kunnen niet meer stoppen, winst of geen winst.
In de religies heb je de monniken, nonnen en andere fanaten die niet meer kunnen stoppen. Ze gokken non-stop, hun hele leven wordt beheerst door de mogelijkheid van winst in een onzekere toekomst.
Voor beide categorieën heb je goede afkickmogelijkheden tegenwoordig, en goede nazorg.

Maar ja, als het gokken op onwaarschijnlijke winst ons in het evolutionaire bloed zit, dan heeft die eigenschap dus een functie. De evolutie doet niets voor niets, geeft niet zomaar een eigenschap op de gok of omdat het leuk is; God dobbelt niet in de evolutie, net zomin als dat hij dat volgens Einstein doet met deeltjeskeuzes.
De eigenschap die evolutionair in ons ontstaan is, en die ons laat gokken en/of geloven, heeft dus een nuttige functie die mij als niet-specialist niet helemaal duidelijk is. Ik zou zo wel een paar logische dingen kunnen noemen, en waarschijnlijk kan iedereen die dit leest dat wel (het woord “waarschijnlijk” impliceert een gok trouwens….).
Dat houdt vermoedelijk (gok….) in dat religie op een zekere manier evolutionair nuttig is, en/of gokken ook. De buitensporigheden zijn de uitzonderingen misschien (gok….) die de regel bevestigen.

Zelf durf ik sommige gokken niet te nemen, en andere weer wel. Ik gok niet al te zeer op een leven na de dood, ook al zou ik een bestaan daarvan op zich wel appreciëren. Het zou me de mogelijkheid geven mijn vriendin opnieuw te ontmoeten.
Maar er echt op gokken durf ik niet, ook al heeft de evolutie me de gedachte meegegeven dat het mogelijk zou kunnen zijn. Als ik rücksichtslos met dit leven stop om over te stappen naar een niveau van waar mijn vriendin dan mogelijkerwijze zou kunnen zijn, en de gok blijkt een gigantische misgok te zijn, dan is het wel erg sneu allemaal voor degenen die achterblijven en voor mezelf.
Het is duidelijk de bedoeling van het leven niet. In ieder geval niet van mijn leven, wat een ander doet moet-ie zelf weten.

Maar we gokken allemaal. We gokken dat de onderneming die we starten levensvatbaar is, we gokken dat een relatie of huwelijk kans van slagen heeft, we gokken dat we de verkiezingen kunnen winnen of bestendigen, we gokken dat we de prijs in de loterij winnen, we gokken dat we morgen nog leven, we gokken dat we gezonde kinderen kunnen krijgen, we gokken dat 130 km/h rijden normaal is en dat we blijven leven omdat we geen klapband krijgen, en we gokken/geloven de hele dag door.
Gokken hoort inderdaad bij het leven. En de uitwassen ervan bij de zwakkere broeders van de soort behoeden ons ervoor, doordat we die uitwassen zien en ze als waarschuwing kunnen beschouwen en interpreteren, dat het gokken ons beetneemt en doodmaakt.

Dus, wat mijzelf betreft naar mijn medemensen toe, die ik doorgaans eigenlijk allemaal wel aardig vind, behalve diegenen die me teveel aan ratachtigen en gluipdieren doen denken:

Af en toe eens een lootje kopen is goed en leuk.

Af en toe eens een kerk binnenstappen, Allah aanroepen of met een boom praten, is goed en leuk.

Af en toe eens gewoon verliefd worden en zonder nadenken alles aan die relatie geven is goed en leuk.

En gewoon kunnen houden van het leven en de aarde zoals hij is en niet is, is goed en leuk.


Hans Langbroek