Hans Langbroek,raadslid voor Het Enkhuizer Alternatief

   

In een tijd van universeel bedrog is het spreken van de waarheid een revolutionaire daad (George Orwell)

Afwijkend

(27 december 2007)

 

De afgelopen dagen ben ik op internet een beetje wezen rondkijken naar allerlei dingen. De speurtocht was richting wat men noemt psychiatrische afwijkingen. Aangezien heel veel van de problematiek die er met bijvoorbeeld daklozen en zwervers aan de hand is, maar ook met verpaupering van alleenstaanden, verslavingsproblematiek, criminaliteit, onhandelbare kinderen en jongeren etc een psychiatrische achtergrond heeft, is het goed om je er in te verdiepen. Dat heb ik al vaker gedaan over dit soort zaken; bijvoorbeeld over psychopathie/sociopathie, manische-depressie (bipolaire persoonlijkheidsstoornis) en borderliners. Het is als onderwerp ook heel interessant!

 

Deze keer zocht ik eigenlijk meer geselecteerde lijstjes met symptomen, dus geen beschrijvingen en onderzochte oorzaken van psychiatrische afwijkingen (wat doorgaans neurologische afwijkingen zijn). Die vond ik ook, en ik heb er drie uitgezocht om hier neer te zetten.

[symptomen Gilles de la Tourette]

[symptomen Borderline]

[symptomen psychopathie]

 

Het gekke is dat als ik die lijstjes met mogelijke symptomen doorlees, ik er heel veel van herken in de mensen om me heen, en ook in mezelf. Hoogstwaarschijnlijk zal iedereen die dit soort lijstjes van mogelijke symptomen doorleest, bij een aantal dingen denken: H, dat doe ik ook! of H, dat doet mn broer/kameraad/partner/moeder etc ook!

Het geeft denk ik aan dat afwijkingen niet altijd als afwijkingen beschouwd zouden behoeven te worden, maar ook gezien kunnen worden als beschrijvingen van menstypen. De afwijking bestaat pas als binnen een bepaald soort samenleving met een bepaald soort cultuur, de eigenschap tot problemen leidt voor het eigen welzijn en het eigen succes, en tot problemen leidt door binnen die samenleving ongewenste effecten voor andere mensen. Dat is in iedere tijd en iedere cultuur weer anders bepaald.

Als een mogelijk voorbeeld zou ik kunnen geven dat er gezegd wordt dat er in het oude leefgebied van de vroegere joden, dus vr de diaspora door de Romeinen, er onder het joodse volk veel mensen leden aan wat voorheen wel hysterie genoemd werd. Hoe dat komt en hoe dat verklaard wordt weet ik natuurlijk niet, ik ben geen historisch patholoog of zo. Maar ik las wel dat wat vroeger hysterie genoemd werd een verschijnsel met zich meebracht dat conversie genoemd wordt/werd. Dat houdt in dat geestelijke chaos omgezet wordt in fysieke ziektes. Mogelijk is dat de figuur Jezus hier een aantal van zn wonderbaarlijke genezingen aan te danken heeft; namelijk dat het ziektes betrof die feitelijk in de geest zaten maar zich manifesteerden in fysieke vorm. Als die zieke mensen geloofden dat Jezus ze kon genezen door zn handoplegging, dan genazen ze dus daadwerkelijk!

 

Maar psychopaten leveren in alle culturen door de eeuwen heen altijd problemen op, en zker in ieder geval in deze tijd van complexe samenlevingen en vele mogelijkheden tot verschillende vormen van criminaliteit. Mensen met een borderline stoornis kunnen in de huidige vorm van samenleving ook niet goed functioneren. Gilles de la Tourette kan problemen geven als de verschillende bestaande symptomen niet goed onderkend worden door bijvoorbeeld leraren of onderwijzers. Of door werkgevers Het is moeilijk!

 

Vermoedelijk, althans in mijn ogen, heeft het gros der mensen iets wat je als afwijking zou kunnen bestempelen. Doch wat is een afwijking?

Een afwijking wordt pas als een probleem ervaren als het problemen veroorzaakt door onaanvaardbaar gevonden worden, gemeten naar de maatstaven van de samenleving waar men in leeft. Terecht! We hebben te maken met de dagelijkse realiteit! Maar enige (realistische!) compassie met mensen die anders zijn moeten we kunnen opbrengen vind ik, al is dat soms best moeilijk. Of onmogelijk, dat kan ook. De daden van psychopaten zijn erg vaak totaal onaanvaardbaar in het ultieme egocentrisme, egosme en de gewetenloosheid die de aandoening met zich meebrengt.

 

Toch vraag ik me af of er ooit een werkelijke norm gevonden of bedacht zou kunnen worden, die algemeen geldt in alle denkbare omstandigheden, die verwoordt wat afwijkend en niet-afwijkend is. Volgens mij zijn we gewoon allemaal mensen, met ieder zn eigen eigenschappen.

 

Hans Langbroek